چکیده
در جریان رقابت استراتژیک آمریکا و چین، کنترل بر زنجیرههای تأمین مواد معدنی حیاتی به ویژه عناصر خاکیکمیاب (Rare Earth Elements – REEs) را باید یکی از مهمترین اهرمهای فشار ژئواکونومیک چین دانست.
در دوران گذار به فناوریهای دیجیتال و اقبال به انرژیهای سبز، مواد معدنی (نظیر لیتیوم، کبالت، گالیوم، و بهویژه REEs) نقشی معادل نفت در قرن بیستم یافتهاند؛ آنها زیربنای مادی حیاتی برای صنایع دفاعی پیشرفته، خودروهای الکتریکی،باتریهای ذخیرهساز انرژی، فناوریهای انرژی پاک و مهمتر از همه، صنعت نیمههادیها (تراشه) هستند.
در شرایطی که آمریکا تلاش کرده است تا با حفظ سلطه خود بر برخی فناوریهای کلیدی مانند تراشهها قدرت و نفوذ خود را بر چین اعمال نمایند، چین با درک اهمیت منابع معدنی برای فناوریهای نوظهور و تسلط بر تولید و فناوریهای تولید آن اهرم قابل ملاحظهای در ابتدای زنجیره تأمین بسیاری از صنایع و فناوریهای نوظهور بدست آورده است.
این گزارش در صدد پاسخ به سوالات کلیدی زیر است:
- مواد معدنی حیاتی چه نقشی در رقابت استراتژیک چین و آمریکا بازی میکنند؟
- چین چگونه زنجیرههای تأمین مواد معدنی حیاتی را کنترل میکند؟
- مکانیسمهای قانونی، نظارتی و استراتژیک چین برای تبدیل این برتری اقتصادی به یک ابزار تحریمی ژئوپلیتیک چیست؟
- واکنش آمریکا و متحدانش به این تهدید، و راهبردهای آنها برای کاهش وابستگی و تنوعبخشی زنجیره تأمین چیست؟
این تحلیل به این نتیجه میرسد که توانایی چین در کنترل جریان مواد معدنی حیاتی، یک کارت برنده استراتژیک در دست پکن است که میتواند در هر مرحلهای از تنشهای تجاری یا نظامی، بهعنوان ابزاری قدرتمند برای ایجاد اختلال در اقتصاد و امنیت ملی آمریکا به کار رود و چین آگاهانه برای استفاده موثرتر و مداومتر از آن تلاش میکند.




