مقدمه
قانون اختیارات دفاع ملی آمریکا به عنوان یک قانون جامع دفاعی هر سال در اواخر پائیز مصوب میشود و بودجه بخشهای مختلف دفاعی، اقدامات و راهبردهای دفاعی- امنیتی امریکا در حوزههای مختلف را تعیین میکند. علاوه بر این، این قانون بازتاب دهنده اولویتها و نگرانیهای امنیتی این کشور است. هر ساله بخشهای متعددی از این قانون چند هزار صفحهای به نگرانیها و اقدامات آمریکا در برابر دشمنانش از جمله ایران، چین، روسیه و… اختصاص پیدا میکند. در سالهای اخیر در بندهایی از این قانون چهار کشور ایران، چین، روسیه و کره شمالی تحت برچسبهای مشترکی از جمله کشورهای مورد نگرانی، دشمنان خارجی، کشورهای پرخطر و یا کشورهای تحت پوشش تحت اقدامات و تحریمهای مشترکی قرار گرفتهاند. اما در قانون اختیارات دفاع ملی امسال، توجه ویژهای به این کشورها تحت یک بند قانونی مجزا شده است که بازتاب دهنده نگرانی آمریکا از همکاری بیشتر میان دشمنانش میباشد.
ترس از اتحاد دشمنان
بخش ۱۲۷۳ این قانون تحت عنوان «دفاع از امنیت بینالمللی از طریق محدود کردن مشارکتها و تاکتیکهای غیرقابل قبول» خواستار تشکیل کارگروههایی در وزارتخانههای خارجه، دفاع، خزانهداری، بازرگانی و آژانس اطلاعات ملی در مورد ارزیابی همکاری و همافزایی خطرات ناشی از این همکاری برای آمریکا شده است. قانون خواستار همکاری و هماهنگی میان دستگاههای مختلف اجرایی اطلاعاتی برای برای ارزیابی و درک کامل دامنه همکاری میان این چهار کشور متخاصم با آمریکا، تاثیر همافزایی میان این کشورها بر عملیاتها و اقدمات آمریکا بر هر یک از آنها و تدوین یک برنامه برای مقابله با همکاری و همافزایی آنها شده است.
در نسخه نهایی قانون هرچند احکام صادر شده با نسخههای پیش از تصویب نهایی یکسان است اما احتمالاً به دلیل ملاحظات امنیتی بخشهای مربوط به دیدگاه، بیان نگرانیها و اعلام سیاست از نسخه نهایی حذف شده است. رجوع به آن نسخهها نکات قابل تأملی را به همراه دارد.
در این بخشها آمده است که طبق ارزیابی تهدید سالانه جامعه اطلاعاتی ۲۰۲۵ ، به دلیل آنکه این چهار دشمن به دنبال تعمیق روابط و همکاریهای دوجانبه و چندجانبه میان یکدیگر هستند، آمریکا با چشمانداز جهانی روزافزون رقابتیتر و خطرناکتر مواجه است. این همکاریها از یک سو موجب تقویت فردی هریک از این دشمنان آمریکا میشود و از سوی دیگر چالشهای جدیدی برای قدرت و نفوذ آمریکا در سطح جهانی ایجاد میکند. این نگرانیها در چند حوزه به طور ویژه برجسته شدهاند:
- از منظر قانون نویسان دفاعی آمریکا نگرانکنندهترین شکل این همکاریها برای منافع آمریکا، در حوزه همکاریهای دفاعی رخ میدهد. انتقال و اشتراکگذاری سلاح، مهمات و فناوریهای دوگانه و همکاریهای اطلاعاتی و سایبری بخشهایی از این همکاری هستند. آمریکا نگران است که در اثر این همکاریها هر یک از این چهار کشور توان نظامی خود را سریعتر از پیش مدرنسازی کند، و از طریق به اشتراکگذاری فناوریهای حیاتی به پیشرفتهای فناورانه غیر منتظرهای دست پیدا کنند.
- در بعد دیگر، آمریکا نگران است که این کشورها در اثر همکاری با یکدیگر به خطوط همکاری دست پیدا کنند که استراتژیهای مهار آمریکا برای هر یک از این کشورها را بیاثر و یا کم اثر کند. لایحه به صراحت به همکاری این کشورها در دور زدن تحریمها مانند خرید نفت ایران توسط چین و یا همکاری این کشورها در نهادهای بینالمللی برای توقف تحریمها اشاره میکند و به طور مشخص نگران ایجاد مکانیزهای جایگزین پرداخت دلاری برای کاهش اثربخشی تحریمهای اقتصادی آمریکا است.
- بعد دیگر این نگرانی مربوط به همکاریهای چندجانبه در نهادهای بینالمللی و گروههای چندملیتی مانند بریکس برای تضعیف نفوذ آمریکا است.
- مهمتر از موارد فوق، آمریکا خود را آماده درگیری در چند عرصه همزمان با این دشمنان نمیبیند و نگران است که این همافزایی منجر به هماهنگی میان این کشورها برای ایجاد چالشهایی هماهنگ در چند منطقه مختلف شود.
نتیجهگیری
در مجموع آمریکا افزایش همکاری و هماهنگی میان چهار کشور را تهدید قابل توجهی برای منافع و امنیت ملی خود میداند و سیاست خود را ایجاد تفرقه و مقابله با افزایش این همکاریها از طرق مختلف از جمله تهدید به تحریمهای بیشتر میداند و در این راه تلاش میکند تا همکاری متحدان آمریکا و دیگر شرکایی که بر این دشمنان تأثیر گذارند را جلب کند. آمریکا تلاش میکند گسترش نفوذ و توانایی این گروه را در جهان را محدود کند و نهایتاً میخواهد خود را برای مواجهه احتمالی با چالشها و یا درگیری همزمان با چند دشمن در مناطق مختلف آماده کند. در این مورد آمریکا بر اساس دستورات قانون تلاش میکند تا بازدارندگی خود را در مناطق اولویتدار یعنی خاورمیانه، هند و اقیانوسیه و اروپا از طریق تقویت نظامی و دفاعی شرکای خط مقدم مانند اسرائیل، تایوان و اوکراین حفظ کند.
توجه به این نکته برای ما لازم است که تمرکز آمریکا بر همکاریها میان ایران، چین، روسیه و کرهشمالی و تلاش برای برهمزدن آنها در اولویت اول، نشان میدهد که نقطه درست و راهبرد صریح برای از تضعیف آمریکا و برون رفت از فشارهای مهار آمریکا دقیقاً در تقویت همکاری میان این کشورها میباشد و کشور باید بیش از پیش تلاشهای خود را در این مسیر همراستا کرده و گامهای راهبردی و عملی برای تقویت بیش از پیش آن بردارد.
